اپل و گوگل در بریتانیا پذیرفتهاند مجموعهای از تغییرات را برای عادلانهتر شدن عملکرد فروشگاههای اپلیکیشن خود اجرا کنند. این تصمیم پس از بررسیهای نهاد رقابت و بازارهای بریتانیا (CMA) اعلام شده و هدف آن بهبود شرایط رقابت برای توسعهدهندگان در اکوسیستم موبایل است.
CMA سال گذشته به این نتیجه رسید که اپل و گوگل در پلتفرمهای موبایلی عملاً موقعیت «دوگانه مسلط» دارند. در نتیجه، هر دو شرکت در اکتبر گذشته با عنوان «وضعیت راهبردی بازار» (Strategic Market Status) طبقهبندی شدند. این عنوان به معنی اثبات تخلف نیست، اما به رگولاتور بریتانیا اختیار میدهد که برای افزایش رقابت در بازار، تغییرات مشخصی را از این شرکتها مطالبه کند.
تعهد به بررسی و رتبهبندی منصفانه اپها
طبق تعهدات منتشرشده از سوی CMA، اپل و گوگل باید اطمینان دهند که اپلیکیشنها در فروشگاههایشان به شکلی «منصفانه، عینی و شفاف» بررسی و رتبهبندی میشوند. این بند بهطور مشخص اشاره میکند که فروشگاههای اپلیکیشن نباید با اپهایی که با سرویسهای خود شرکتها رقابت میکنند، رفتار تبعیضآمیز داشته باشند.
برای توسعهدهندگان، این موضوع اهمیت زیادی دارد. بسیاری از سازندگان اپها سالهاست نسبت به این نگرانی اشاره میکنند که پلتفرمها ممکن است در نمایش، رتبهبندی یا روند بررسی اپلیکیشنها به سرویسهای داخلی خود اولویت بدهند. تعهد جدید قرار است چنین نگرانیهایی را کاهش دهد.
حفاظت از دادههای توسعهدهندگان
بخش دیگری از توافق به دادههایی مربوط میشود که در فرایند بررسی اپلیکیشنها جمعآوری میشود. اپل و گوگل متعهد شدهاند از اطلاعاتی که توسعهدهندگان در جریان ارسال و بررسی اپها ارائه میکنند محافظت کنند و از این دادهها به شکل ناعادلانه استفاده نشود.
برای بسیاری از استودیوهای کوچک، دادههای فنی و تجاری که هنگام ارسال اپ ارائه میشود میتواند حساس باشد. رگولاتور بریتانیا میگوید این تعهدات باید اطمینان بدهد که چنین اطلاعاتی به ضرر توسعهدهندگان مورد استفاده قرار نمیگیرد.
الزاماتی درباره دسترسی به قابلیتهای iOS
در کنار تعهدات مشترک دو شرکت، اپل با الزاماتی در زمینه «تعاملپذیری» یا interoperability نیز روبهرو شده است. بر اساس شرایط اعلامشده، اپل باید روند درخواست دسترسی توسعهدهندگان به قابلیتها و عملکردهای سیستمعامل iOS را سادهتر کند.
در عمل این موضوع میتواند به اپلیکیشنهای شخص ثالث کمک کند تا بهتر با سرویسهای داخلی اپل رقابت کنند. اگر توسعهدهندگان بتوانند آسانتر به برخی قابلیتهای سیستم دسترسی بگیرند، احتمالاً اپهایی ساخته میشود که تجربهای نزدیکتر به سرویسهای پیشفرض اپل ارائه دهند.
اپل در بیانیهای که به Bloomberg داده اعلام کرده است: «تعهداتی که امروز اعلام شد به اپل اجازه میدهد همچنان نوآوریهای مهم در زمینه حریم خصوصی و امنیت کاربران را پیش ببرد و در عین حال فرصتهای بزرگی برای توسعهدهندگان فراهم کند.»
زمان اجرای تغییرات
طبق برنامه فعلی، این تغییرات قرار است از اول آوریل اجرایی شوند. البته پیش از آن یک دوره مشاوره عمومی در جریان است که تا سوم مارس ادامه دارد. در این مدت، ذینفعان مختلف میتوانند دیدگاههای خود را درباره این تعهدات ارائه کنند.
CMA اعلام کرده که روند اجرای این تعهدات را از نزدیک زیر نظر خواهد داشت. اگر اپل یا گوگل به وعدههای خود عمل نکنند، این نهاد میتواند الزامات رسمی و سختگیرانهتری را اعمال کند.
احتمال اقدامات بیشتر در آینده
به گفته رگولاتور بریتانیا، این توافق احتمالاً پایان کار نیست. CMA انتظار دارد در ماههای آینده اقدامات بیشتری برای بازار موبایل بررسی شود. یکی از حوزههایی که ممکن است تحت تغییر قرار بگیرد نحوه عملکرد اپلیکیشن Wallet اپل است؛ بخشی که در پرداختهای موبایلی و خدمات مالی نقش مهمی دارد.
در سالهای اخیر، قوانین رقابتی در کشورهای مختلف تمرکز بیشتری بر پلتفرمهای بزرگ فناوری داشتهاند. اتحادیه اروپا، بریتانیا و ایالات متحده همگی در حال بررسی روشهایی هستند که بتوانند رقابت در اکوسیستمهای دیجیتال را تقویت کنند، بهویژه در حوزههایی مانند فروشگاههای اپلیکیشن، پرداختهای درونبرنامهای و دسترسی به قابلیتهای سیستمعامل.
تحلیل: چرا این تصمیم برای بازار اپها مهم است؟
اپاستورها یکی از دروازههای اصلی توزیع نرمافزار در موبایل محسوب میشوند. وقتی بخش بزرگی از کاربران از طریق دو پلتفرم اصلی به اپلیکیشنها دسترسی پیدا میکنند، نحوه مدیریت این فروشگاهها میتواند مستقیماً روی رقابت میان سرویسها تأثیر بگذارد.
به همین دلیل، رگولاتورها تلاش میکنند اطمینان پیدا کنند که شرکتهای صاحب پلتفرم از موقعیت خود برای ترجیح دادن محصولات داخلی استفاده نمیکنند. تعهدات اخیر اپل و گوگل در بریتانیا بخشی از همین روند جهانی است که تلاش میکند تعادل بیشتری میان پلتفرمها و توسعهدهندگان برقرار کند.
تأثیر احتمالی برای کاربران ایرانی
این تصمیم مستقیماً به بازار بریتانیا مربوط میشود، اما تغییرات در سیاستهای اپاستور و گوگل پلی معمولاً اثرات گستردهتری هم دارند. اگر روند بررسی اپها شفافتر شود یا دسترسی توسعهدهندگان به قابلیتهای سیستمعامل افزایش پیدا کند، ممکن است در آینده شاهد اپلیکیشنهای متنوعتر و رقابت بیشتر میان سرویسها باشیم.
با این حال هنوز مشخص نیست که آیا همه این تغییرات بهصورت جهانی اعمال میشوند یا برخی از آنها فقط در چارچوب مقررات بریتانیا اجرا خواهند شد.
