کمیسیون اروپا در یافته های اولیه خود اعلام کرده که برخی از مهم ترین ویژگی های طراحی در فیسبوک و اینستاگرام، از جمله اسکرول بی پایان، پخش خودکار و سیستم های پیشنهادی شخصی سازی شده، ممکن است با قوانین جدید Digital Services Act در تضاد باشند. این ارزیابی پس از بررسی نحوه طراحی این پلتفرم ها و تأثیر آن ها بر رفتار کاربران منتشر شده است.
نگرانی از «طراحی اعتیادآور» در شبکه های اجتماعی
در گزارش کمیسیون آمده که متا نتوانسته به درستی ریسک های ناشی از این نوع طراحی را بر سلامت جسمی و روانی کاربران ارزیابی کند؛ موضوعی که به ویژه درباره نوجوانان و افراد آسیب پذیر اهمیت بیشتری دارد. به گفته این نهاد، ویژگی هایی مثل اسکرول بی پایان و پخش خودکار باعث می شوند کاربران بدون توقف به مصرف محتوا ادامه دهند و وارد حالتی شبیه «خلبان خودکار» شوند.
این شرایط، به شکل گیری عادت های ناسالم و استفاده اجباری از شبکه های اجتماعی منجر می شود. کمیسیون اروپا همچنین تأکید کرده که متا به داده های موجود درباره میزان استفاده نوجوانان از اینستاگرام و فیسبوک، به خصوص در ساعات شب، توجه کافی نشان نداده است.
انتقاد از ابزارهای کنترل زمان و نظارت والدین
یکی دیگر از محورهای انتقاد، به ابزارهای مدیریت زمان در این پلتفرم ها برمی گردد. به گفته کمیسیون، این ابزارها به راحتی قابل نادیده گرفتن هستند و در عمل نمی توانند زمان استفاده کاربران را به شکل مؤثری محدود کنند.
کنترل های والدین نیز از نگاه این نهاد چندان کارآمد نیستند. در گزارش آمده که این ابزارها تنها زمانی مؤثر خواهند بود که والدین دانش فنی کافی داشته باشند و زمان قابل توجهی برای درک و تنظیم آن ها صرف کنند؛ شرایطی که برای همه خانواده ها فراهم نیست.
احتمال تغییرات اجباری در طراحی فیسبوک و اینستاگرام
کمیسیون اروپا در این مرحله از تحقیقات خود به این نتیجه رسیده که متا باید تغییراتی در طراحی این دو پلتفرم اعمال کند. از جمله پیشنهادها می توان به غیرفعال بودن پیش فرض قابلیت هایی مثل اسکرول بی پایان و پخش خودکار، ایجاد وقفه های واقعی برای استراحت کاربران، و بازنگری در سیستم های پیشنهادی اشاره کرد تا تمرکز کمتری بر افزایش تعامل مداوم داشته باشند.
این پیشنهادها در واقع تلاشی برای کاهش وابستگی کاربران به پلتفرم ها و ایجاد تجربه ای کنترل شده تر است؛ موضوعی که در چارچوب قوانین جدید خدمات دیجیتال اروپا اهمیت زیادی دارد.
واکنش متا و احتمال جریمه سنگین
متا به این یافته ها واکنش نشان داده و اعلام کرده که با نتیجه گیری کمیسیون موافق نیست. این شرکت مدعی شده اقدامات قابل توجهی برای محافظت از کاربران نوجوان انجام داده و گزارش منتشرشده این تلاش ها را به درستی در نظر نگرفته است.
در حال حاضر، این پرونده در مرحله یافته های اولیه قرار دارد و متا فرصت دارد از خود دفاع کند، به اسناد پرونده دسترسی پیدا کند و پاسخ مکتوب ارائه دهد. با این حال، اگر این نتایج در مراحل بعدی تأیید شوند، متا ممکن است با جریمه ای تا سقف ۶ درصد از درآمد سالانه جهانی خود روبه رو شود؛ رقمی که می تواند فشار قابل توجهی بر این شرکت وارد کند.
این پرونده یکی از جدی ترین نمونه های اجرای قوانین جدید اتحادیه اروپا علیه شرکت های بزرگ فناوری است؛ قوانینی که تمرکز اصلی آن ها بر شفافیت، کاهش ریسک های اجتماعی و محافظت از کاربران، به ویژه گروه های آسیب پذیر، قرار دارد.
